(Interview april 2008)
Onlangs zag de Leidraad Duurzaam Inkopen van de gemeente Amsterdam het licht. Een interview met Froukje Anne Karsten, beleidsadviseur bij de Dienst Milieu en Bouwtoezicht, over deze Leidraad en over gemeentelijk duurzaam inkopen.
Hoe is in het kort de inkoop binnen Amsterdam geregeld?
Amsterdam heeft 14 stadsdelen en 40 diensten. Binnen al deze organisaties is de inkoop verschillend geregeld en vindt het in meer of mindere mate versnipperd plaats. Er is nu een ondersteuningsbureau voor stadsdelen dat zich richt op professionalering van de inkoop. Daarnaast is er een Concern Inkoop, onder andere verantwoordelijk voor gemeentebrede raamcontracten. Deze betreffen met name facilitaire diensten en leveringen zoals schoonmaak en kantoormeubilair.
Het toepassen van duurzaam inkopen binnen de gehele gemeente is dus een ingewikkelde klus omdat de doelgroep over alle stadsdelen en diensten verspreid is en soms moeilijk traceerbaar.
Wat betekent duurzaam inkopen?
Duurzaam inkopen is het toepassen van sociale criteria en milieucriteria. Ik zie duurzaamheid als een onderdeel van 'kwaliteit'.
Zijn er wel voldoende leveranciers om duurzaamheid als eis te kunnen formuleren, of wordt je gedwongen duurzaamheid als wens te formuleren? Wat voelt u in de markt, wordt er door bedrijven richting duurzame prouktie en produkten gewerkt?
In het algemeen kun je hier niet zoveel over zeggen. De marktverkenning, aan het begin van een inkooptraject, is essentieel om te kunnen bepalen wat er mogelijk is.
Onlangs hielden we een marktverkenning voor kantoormeubiliair. Onze vraag was, wat een mogelijke eis zou kunnen zijn ten aanzien van recyclebaarheid van materialen. De leveranciers antwoordden dat daar een hele hoge eis mogelijk was, maar dat die nooit werd gesteld. Eisen zijn mooi dat is het basisniveau maar wensen zijn leuker: als die voldoende zwaar meewegen kun je een leverancier uitdagen om zn beste been voor te zetten. Helaas gebeurt dit van beide kanten nog te weinig. |
Eisen zijn mooi maar wensen zijn leuker: als die voldoende zwaar meewegen kun je een leverancier uitdagen om z'n beste been voor te zetten.
|
Wat wordt nu al duurzaam ingekocht door Amsterdam?Op allerlei plekken wordt duurzame verlichting ingekocht: voor straatverlichting, voor het stadhuis, voor parkeergarages. Daar is Amsterdam echt vooruitstrevend. Daarnaast koopt Amsterdam vrijwel uitsluitend FSC-hout in. Er loopt een proef met elektrische scooters. Er zijn nog talrijke voorbeelden van initiatieven in de verschillende stadsdelen zoals milieuvriendelijk beheer van de openbare ruimte en ook de inzet van kwetsbare groepen bij de uitvoering van allerlei diensten.
Is de ervaring inderdaad dat duurzaamheid duurder is? Of kun je, bijvoorbeeld door als gemeente te consuminderen of, zoals de Leidraad ook suggereert, je behoefte nader te bepalen, evenveel uitgeven of zelfs goedkoper uit zijn?Waarschijnlijk is duurzaamheid duurder, in ieder geval op het moment dat de inkoop daadwerkelijk plaatsvindt. We vragen leveranciers niet om zowel een duurzame als een niet-duurzame aanbieding te doen, dus in die zin is vergelijken niet direkt mogelijk. Per inkooptraject is de invloed van duurzaamheidseisen op de prijs anders, soms is de prijs helmaal niet aan de orde, bijvoorbeeld wanneer een leverancier vooral 'slimmer' moet aanleveren: er wordt dan gesteld dat een zelfde levering voortaan door gebruikmaking van minder ritten moet geschieden.
Voor wie is de leidraad bedoeld?Voor alle inkopers binnen de gemeente, waarbij ook budgethouders en projectleiders horen, die weliswaar niet de functie van inkoper hebben, maar wel zelf inkopen. De Leidraad gebruiken we nu in een informatie/ ondersteuningstraject richting al die inkopers. We organiseren workshops en gaan langs bij stadsdelen en diensten. Die activiteiten zijn er op gericht dat men daadwerkelijk aan de slag gaat met duurzaam inkopen en met de Leidraad.
Maar iedereen die binnen overheidsland bezig is met het onderwerp, kan gebruik maken van de Leidraad. Graag zelfs. Mijn ambitie is om een volgende versie samen met andere gemeenten tot stand te brengen, met nog veel meer concrete ervaringen erin verwerkt.
Regelmatig verwijst de Leidraad naar het eigen intranet, waarop voor medewerkers van Amsterdam meer informatie te vinden is. Waar deelt u als overheidsorganisatie uw kennis en ervaring met mede-overheden?We willen er zo open mogelijk mee omgaan. Dus grijpen we verschillende kanalen aan, zoals ook duurzamegemenete.nl. Ook op de site van SenterNovem staat veel informatie vanuit Amsterdam.
Wat moet er nog gebeuren om de gemeenten in 2010 75% duurzaam te laten inkopen? En wat zijn de concrete ambities van Amsterdam?Vooral: aan de slag gaan! Niet afwachten.
Duurzaam inkopen is een leerproces. Elk inkooptraject kan wellicht nog perfecter, nog ambitieuzer, maar het is een start. De volgende keer beter.
Ambitie van Amsterdam is om in 2010 in elk inkooptraject duurzaamheid mee te wegen. Vanaf 2008 vinden jaarlijks voortgangsrapportages plaats om te kijken hoe ver we staan en of er nog een tandje bij moet.
Waarom moet je als gemeente duurzaam inkopen?Amsterdam wil in 2015 als organisatie klimaatneutraal zijn. Daarvoor is duurzaam inkopen een middel. Door duurzaam in te kopen willen we effectief invloed uitoefenen op leveranciers en hun producten en diensten.
Bij aanbestedingen gelden wel de Europese aanbestedingsprocedure. Dit betekent dat we als gemeente niet radicaal kunnen zijn. We kunnen niet altijd voor de meest duurzame oplossing kiezen, tenminste als dat betekent dat we andere leveranciers dan bij voorbaat uitsluiten en hen zo geen eerlijke kans geven.
We moeten dus in de regel kleine stapjes zetten, maar die zijn wel onomkeerbaar en leiden wel tot meer bewustzijn in de hele keten: bij de leverancier en diens toeleveranciers, bij de opdrachtgever en bij de gebruikers.
En voor het daadwerkelijk kunnen maken van die kleine stapjes is creativiteit vereist. Er zijn geen kant en klare oplossingen. Dat maakt duurzaam inkopen zo boeiend.
Download via deze link de
Leidraad duurzaam inkopen van gemeente Amsterdam
[Pdf]
(Hardcopy exemplaren zijn te bestellen bij loketduurzaaminkopen@dmb.amsterdam.nl)De nota is ook te vinden op de pagina
DOWNLOADS op duurzamegemeente.nl.
Tientallen collega’s, ambtenaren en bestuurders, zijn nu lid, word ook lid, en gebruik het netwerk om zelf vragen te stellen, andere gemeenten te helpen met uw kennis en ervaring en in contact te komen met collega’s elders in het land.
Wageningen Business School – Wageningen UR: postacademisch onderwijs voor overheidsprofessionals
